Neden robot sensörleri ihracat kontrolüne takılır?
Satın alma ekipleri robot platformunun (yürüyen robot, tekerlekli robot) teslim koşullarına odaklanır; ancak projeyi geciktiren kalem çoğu zaman robota takılacak sensördür. Termal kameralar, gimbal yüklü elektro-optik başlıklar ve KBRN (kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer) dedektörleri "çift kullanımlı" ürün sınıfında değerlendirilir: sivil sanayide kullanılırlar, ancak askeri kullanım potansiyeli de vardır. Bu nedenle üretici ülkenin ihracat mevzuatı, ürünün Türkiye'ye gönderilmesi için izin, lisans veya son kullanıcı belgesi isteyebilir.
Üç hukuk alanı pratikte karşınıza çıkar: ürün veya içindeki çekirdek ABD kökenliyse ABD Export Administration Regulations (EAR) ve ITAR; tedarikçi Avrupa Birliği içindeyse AB Çift Kullanımlı Ürünler Tüzüğü 2021/821; tedarikçi Çin'deyse Çin Ticaret Bakanlığı (MOFCOM) ve Gümrük İdaresi (GAC) duyuruları. Bunlara Türkiye tarafındaki ithalat belgeleri eklenir. Ortak kaynak, Türkiye'nin de katılımcı devletleri arasında bulunduğu Wassenaar Düzenlemesi'dir; ancak her yargı alanı kendi listesini ve eşiklerini uygular.
Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Bir ürünün sınıflandırmasını yalnızca ihracatçı ve yetkili makam kesin olarak belirler. Somut işlem için lisanslı hukuk danışmanına ve T.C. Ticaret Bakanlığı'na danışın; bu yazıdaki hiçbir ifadeyi hukuk danışmanınıza teyit ettirmeden işlem dayanağı yapmayın. Yazıdaki mevzuat atıfları, aşağıdaki Kaynaklar bölümündeki resmi metinlerin 14 Kasım 2026 tarihinde yapılan okumasına dayanır; mevzuat değişebilir.
ABD EAR: termal kameralarda ECCN 6A003 ve 6A993
ABD kökenli (veya ABD teknolojisi içeren) termal çekirdek ve kameralar, Commerce Control List'te (CCL) ECCN 6A003 altında yer alır. Robot sensörü olarak kullanılan termal kameralarda belirleyici girdi 6A003.b.4.b'dir; metin bunu, 6A002.a.3.f kapsamındaki odak düzlemi dizisi (FPA) içeren görüntüleme kameraları olarak tanımlar. Üreticilerin kendi sayfaları da bu sınıflandırmayı doğrudan belirtir; örneğin bir OEM termal çekirdek ailesinin üretici SSS sayfasında ürünün ABD Ticaret Bakanlığı yetkisinde çift kullanımlı olduğu ve ECCN 6A003.b.4.b ile sınıflandırıldığı yazar (FLIR OEM, Hadron 640R SSS).
9 Hz eşiği. 6A003.b.4.b'ye ilişkin Not 3.a, azami kare hızı 9 Hz veya altında olan görüntüleme kameralarını bu girdinin dışında bırakır. Bu kameralar ECCN 6A993.a altına düşer. 6A993 yalnızca terörle mücadele (AT) nedeniyle kontrollüdür ve Ülke Tablosu'nda Türkiye için AT Sütun 1 işaretli değildir; yani ECCN'den doğan bir lisans zorunluluğu görünmez. 6A993.a, Not 3'teki ölçütlerden herhangi birini karşılayan kameraları kapsar. Not 3.b, şu koşulların tümünü birlikte sağlayan kameraları da dışarıda bırakır: en az 2 mrad IFOV, çıkarılmak üzere tasarlanmamış sabit odak uzunluklu lens, doğrudan görüş (göze yakın mikro ekran) olmaması ve ya görüntü elde etme imkanı bulunmaması ya da tek tür uygulama için tasarlanıp kullanıcı tarafından değiştirilemez olması. Not 3.c ise yalnızca sürücü desteği için binek araçlara özel tasarlanmış kameralarla ilgilidir. Bu koşulların her biri ayrı ayrı doğrulanmalıdır.
9 Hz üzerindeki kameralar. 6A003 girişinin tamamı NS Sütun 2 ve AT Sütun 1 kontrolüne, 6A003.b.4.b ise parametrelerine göre RS Sütun 1 veya RS Sütun 2 kontrolüne tabidir. Türkiye için Ülke Tablosu'na göre NS Sütun 2, RS Sütun 2 ve AT Sütun 1 işaretli değildir, RS Sütun 1 ise işaretlidir. 6A003 girişi ve §742.6(a)(2) hükümleri birlikte okunduğunda tablo şöyledir:
| Kamera özelliği | Kontrol sütunu | Türkiye için sonuç (metne göre) |
|---|---|---|
| 9 Hz veya altı, Not 3.a | 6A993.a, AT Sütun 1 | ECCN kaynaklı lisans zorunluluğu görünmez |
| 9 Hz üzeri, 60 Hz veya altı, FPA en fazla 111.000 eleman, sivil ürüne gömülmeyecek | RS Sütun 2 | Türkiye için işaretli değil |
| 9 Hz üzeri, 60 Hz veya altı, FPA 111.000 elemandan fazla (örneğin 640x512 = 327.680) | RS Sütun 1 | Lisans gerekir (Avustralya, Kanada ve Birleşik Krallık dışındaki varış yerleri) |
| 60 Hz üzeri | RS Sütun 1 | Lisans gerekir |
| Herhangi bir hızda, sivil bir ürüne gömülmek üzere ihraç edilen 6A003.b.4.b kamera | RS Sütun 1 | Lisans gerekir |
Bu tablo, tedarikçinin sınıflandırmasının yerine geçmez. Robota entegre bir kameranın "sivil ürüne gömülme" kapsamına girip girmediği ve hangi ECCN'nin uygulandığı ihracatçının sorumluluğundadır; ancak alıcı olarak kare hızını, FPA boyutunu ve son kullanımı yazılı olarak teyit etmeniz gerekir. Pratik sonuç: 640x512 çözünürlüklü 30 Hz veya 60 Hz bir çekirdek için ECCN düzeyinde bir yetkilendirme gerekir; ihracatçı bunu bireysel lisansla ya da koşulları sağlanıyorsa License Exception STA ile karşılar (aşağıya bakın). 9 Hz sürümleri ise ayrı bir kategoridir.
Son kullanıcı hükümleri. §744.9, 6A003 ve 9 Hz veya altı 6A993.a kameraları için askeri son kullanıcı ve askeri ürüne (ECCN 0A919) entegrasyon durumunda ayrıca lisans şartı getirir. Termal kameralar için askeri son kullanıcıya ilişkin paragrafta (§744.9(a)(1)(ii)) A:1 grubu ülkeleri için bir istisna vardır ve Türkiye bu grupta yer alır; buna karşın askeri ürüne gömme paragrafının (§744.9(a)(1)(iii)) istisnası yalnızca Avustralya, Kanada ve Birleşik Krallık içindir. §744.9(d), "askeri son kullanıcı" tanımına silahlı kuvvetlerin yanı sıra ulusal muhafız ve ulusal polisi, devlet istihbarat veya keşif kuruluşlarını ve askeri son kullanımları desteklemeye yönelik faaliyet gösteren kişi veya kuruluşları da dahil eder. §744.9(e) uyarınca bu hükümlerden doğan lisans zorunluluğuna, ABD hükümetine yönelik GOV istisnası dışında hiçbir lisans istisnası uygulanmaz. Savunma sanayii veya kolluk kullanımı olan projelerde bu ayrım hukuk danışmanıyla değerlendirilmelidir.
License Exception STA ve Türkiye'nin durumu
License Exception Strategic Trade Authorization (STA), §740.20 uyarınca, normalde lisans gerektiren bazı ihracatların lisanssız yapılmasını sağlar. Türkiye, §740 Ek 1 (Country Groups) tablosunda A:1, A:2, A:3, A:4 ve A:5 gruplarında yer alır; A:6 grubunda yer almaz. Bu önemlidir, çünkü 6A003 girişinin STA özel koşulu, 6A003.b.3 ve b.4 kalemlerinin STA ile yalnızca A:6 grubundaki varış yerlerine gönderilmesini yasaklar. Ayrıca §740.20(c)(1)(i), yalnızca NS, RS, NP gibi belirli kontrol nedenlerine tabi ihracatları A:5 ülkeleri için yetkilendirir.
Bu, Türkiye'ye giden bir termal kamera için STA'nın metin açısından kapalı olmadığı anlamına gelir. Ancak STA otomatik değildir:
- STA, Bölüm 744 (son kullanıcı ve son kullanım) ve Bölüm 746 (ambargo) kaynaklı lisans zorunluluklarının yerine kullanılamaz (§740.20(b)(2)(i)). Askeri son kullanıcı söz konusuysa STA bunu çözmez; §744.9(e) de bu kamera hükümleri için lisans istisnalarını ayrıca dışlar.
- İhracatçı, ECCN'yi alıcıya bildirmek zorundadır ve alıcıdan yazılı bir "ardıl alıcı beyanı" almalıdır (§740.20(d)). Beyan, malın STA kapsamında gönderildiğini, ECCN'nin bildirildiğini, sonraki yeniden ihracat ve devirlerde aynı beyanın alınacağını ve ABD mevzuatınca yasaklı bir varış yeri, kullanım veya kullanıcıya ihracat, yeniden ihracat veya devir yapılmayacağını ve ABD hükümetinin son kullanım kontrolüne izin verileceğini içerir. A:5 ve A:6 ülkelerindeki devlet kurumu alıcıların bu beyanı imzalaması gerekmez.
- Bazı ECCN'ler STA'dan tamamen hariçtir (örneğin 6A002 ile 6A002 ve 6A003 için geliştirme ve üretim teknolojisi); 6A003 kameraları hariç tutulmamıştır, ancak tedarikçi lisansı ile STA arasında seçim yapma yetkisi ihracatçıdadır. Tedarikçinin STA'yı kullanıp kullanmayacağını yazılı sorun.
Satın alma açısından anlamı: STA sizin tarafınızdan başvurulacak bir izin değildir; ihracatçının kullandığı bir lisans istisnasıdır. Sizden istenen, ardıl alıcı beyanını imzalamak ve yeniden ihracat sınırlamalarını kabul etmektir.
ITAR ile EAR farkı: kamera hangi rejimde?
Kameranın ITAR (ABD Silah Ticareti Yönetmeliği) kapsamında mı yoksa EAR kapsamında mı olduğu, lisans sürecinin türünü değiştirir; EAR'ı ABD Ticaret Bakanlığı'na bağlı BIS yürütür, ITAR ise Dışişleri Bakanlığı'nın ayrı bir rejimidir. ITAR'ın ABD Mühimmat Listesi (USML) Kategori XII(c) bölümü, görüntüleme sistemleri arasında şunları sayar: kızılötesi odak düzlemi dizisi veya kızılötesi kamera içeren ve askeri son kullanıcı için özel tasarlanmış dürbün, gözlük ve başa takılan görüntüleme sistemleri; askeri son kullanıcı için özel tasarlanmış elektro-optik keşif, gözetleme, hedef tespit veya hedef edinme sistemleri; 30 mikroradyan RMS'den iyi stabilizasyonlu ve en az 15 inç top çaplı ya da askeri son kullanıcı için özel tasarlanmış gimballi kızılötesi sistemler. Kategori XII(e) ise bu kategorideki ürünler için özel tasarlanmış kızılötesi kameraları (kamera çekirdeği dahil) ve odak düzlemi dizilerini kapsar. EAR'daki 6A003 girişi de "bkz. USML Kategori XII(c) ve (e)" ilişkili kontrol notunu taşır; ayrıca ITAR'a tabi olmayan ancak XII(c)'de tarif edilen türdeki ürünlerin, 6A003 kamerası içerdiklerinde 6A003 olarak kontrol edildiğini belirtir.
Pratik fark: Aynı sensör çekirdeği, askeri son kullanıcı için veya USML ürünleri için özel tasarlandığında ITAR'a geçebilir; ticari, genel amaçlı sürümü ise EAR kapsamında kalır. Bu nedenle tedarikçiden iki şeyi yazılı alın: ürünün EAR mi ITAR mı olduğu ve EAR ise tam ECCN. Bir ürün ailesi için farklı kaynaklarda çelişkili ifadeler görürseniz, çözümü tedarikçinin ihracat uyum birimine yazılı sorun; satıcının sözlü yanıtı yeterli değildir. Bazı Avrupalı üreticiler ürünlerini ITAR dışı olarak tanıtır; bu ifade ABD silah rejimiyle ilgilidir, AB ve diğer ülkelerin çift kullanım kontrollerini ortadan kaldırmaz.
Çin: 2024 No. 31 duyurusundan birleşik çift kullanımlı listeye
Gimbal kameralar ve kompakt elektro-optik başlıkların önemli bir bölümü Çinli üreticilerden gelir. Çin'in İhracat Kontrol Kanunu çerçevesinde, Ticaret Bakanlığı (MOFCOM), Gümrük İdaresi (GAC) ve Merkezi Askeri Komisyon Teçhizat Geliştirme Dairesi 31 Temmuz 2024'te İHA ihracat kontrol önlemlerini düzenleyen 2024 No. 31 sayılı duyuruyu yayımlamış, duyuru 1 Eylül 2024'te yürürlüğe girmiş ve 2023 No. 27 ile No. 28 sayılı duyuruları yürürlükten kaldırmıştır. MOFCOM'un hukuk veri tabanı bugün bu duyurunun zaman durumunu "yürürlükte değil" olarak gösterir.
Güncel çerçeve. 1 Aralık 2024'ten itibaren Çin, Devlet Konseyi'nin 792 sayılı Kararnamesi ile yayımlanan Çift Kullanımlı Kalemler İhracat Kontrol Yönetmeliği'ni ve MOFCOM, Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı, GAC ve Devlet Kriptografi İdaresi'nin 2024 No. 51 sayılı duyurusuyla yayımlanan birleşik Çift Kullanımlı Kalemler İhracat Kontrol Listesi'ni uygular. MOFCOM'un açıklamasına göre liste, daha önce çeşitli yönetmelik ve duyurularla kontrol edilen kalemleri tek bir kodlama sisteminde birleştirir ve kontrol kapsamını değiştirmez.
İHA yükleri bugün nerede? MOFCOM'un yayımladığı liste metninde, eski 2024 No. 31 kalemleri 9A012 girdisi altında yer alır. 9A012.c, 9A012.a ile kontrol edilen İHA veya insansız hava gemileri için özel olarak tasarlanmış ve belirli teknik ölçütleri karşılayan yükleri sayar: kızılötesi görüntüleme cihazları, sentetik açıklıklı radar, hedef gösterici lazerler ve eylemsizlik ölçüm cihazları. 9A012.c.1'deki kızılötesi görüntüleme cihazı iki özelliği birlikte taşır:
- 780 nm ile 30.000 nm arasında dalga boyu aralığı;
- anlık görüş alanı (IFOV) 2,5 mrad'dan küçük.
9A012.a ise operatörün doğal görüş mesafesi dışında kontrollü uçabilen ve azami uçuş süresi en az 1 saat olan ya da 30 dakika ile 1 saat arasında olup 46,3 km/s (25 knot) ve üzeri rüzgarda kalkış ve kararlı kontrollü uçuş yapabilen İHA ve insansız hava gemilerini tanımlar. IFOV'u kabaca "piksel aralığı bölü odak uzaklığı" ile hesaplayabilirsiniz: 12 µm piksel ve 25 mm lens yaklaşık 0,48 mrad verir ve eşiğin altındadır. İki özellik birlikte aranır; düşük IFOV tek başına kapsam oluşturmaz.
Dikkat gerektiren noktalar:
- Kapsam: 9A012.c yükleri, 9A012.a İHA'ları için "özel olarak tasarlanmış" olarak tanımlar. Bir gimbalın robot kullanımında bu kapsama girip girmediği tedarikçi tarafından ve gerekirse Çinli makam nezdinde belirlenir; sayısal eşik tek başına sonuç vermez.
- Entegre ürünler: Listenin genel açıklamalarına göre listedeki kalemler, başka bir ürüne ana bileşen olarak entegre edilmiş ve sökülüp başka amaçla kullanılabilecek kalemleri de kapsar.
- Belgeler: 2024 No. 31 döneminde başvuru il düzeyindeki ticaret makamı üzerinden MOFCOM'a yapılıyor, belgeler arasında nihai kullanıcı ve nihai kullanım belgesi bulunuyordu. Güncel yönetmelik kapsamındaki belge listesini ve sürecini tedarikçiden yazılı isteyin.
Liste güncellenebilir. Çinli bir tedarikçiden satın alırken ürünün güncel Çin kontrol kodunu (örneğin 9A012.c.1 kapsamında olup olmadığını) ve lisans gerekip gerekmediğini yazılı isteyin; eski duyuruya dayanarak varsayım yapmayın.
AB Tüzüğü 2021/821: Ek I kategorileri
Tedarikçi bir AB üyesi ülkedeyse, Türkiye'ye ihracat için Tüzük (AB) 2021/821 geçerlidir. Madde 3 uyarınca Ek I'de listelenen çift kullanımlı ürünlerin ihracatı için yetkilendirme gerekir; Madde 4 ise listede olmayan ürünler için, ihracatçı yetkili makam tarafından bilgilendirildiğinde, kitle imha silahı veya silah ambargosu uygulanan ülkede askeri son kullanım gibi durumlarda yetkilendirme şartı getirir. Madde 12, bireysel, küresel, ulusal genel ve Birlik genel yetkilendirme türlerini tanımlar. Birlik genel yetkilendirme EU001 (Avustralya, Kanada, İzlanda, Japonya, Yeni Zelanda, Norveç, İsviçre, Birleşik Krallık ve ABD) Türkiye'yi içermez; bu nedenle Türkiye'ye gidişlerde bireysel veya küresel yetkilendirme gündeme gelir. Bireysel ve küresel yetkilendirmeler yetkili makam aksini kararlaştırmadıkça en çok iki yıl geçerlidir (Madde 12(3)); bireysel ihracat yetkilendirmeleri son kullanım beyanına tabidir ve ihracatçı başvuruda özellikle son kullanıcı, varış ülkesi ve son kullanım hakkında eksiksiz bilgi vermelidir (Madde 12(4)).
Ek I, Madde 17 uyarınca delege tüzüklerle düzenli olarak güncellenir. Bu çalışmada, Ek I'i bütünüyle yeniden yayımlayan Komisyon Delege Tüzüğü (AB) 2025/2003'ü (AB Resmi Gazetesi 14.11.2025, 15.11.2025'te yürürlükte) okuduk; 2026/1405 sayılı düzeltme yalnızca bazı dil sürümlerini düzeltir. Robot sensörleri için ilgili Ek I girdileri:
- 6A003: Kameralar. 6A003.b.4.b Notu 3.a, ABD metnindekiyle aynı biçimde 9 Hz veya altı kameraları dışarıda bırakır.
- 1A004.c: Biyolojik ajanlar, radyoaktif maddeler veya kimyasal savaş ajanlarının tespit veya tanımlanması için özel tasarlanmış veya değiştirilmiş dedektör sistemleri. Notlar, kişisel radyasyon dozimetrelerini ve tasarımı gereği yalnızca konut güvenliği ya da madencilik, tarım gibi sivil sanayilere özgü tehlikelere karşı mesleki sağlık ve güvenlik ekipmanını kapsam dışı bırakır; ancak Teknik Not 1, ulusal standartlara göre başarıyla test edilmiş veya bu ajanlara karşı etkinliği kanıtlanmış ekipmanın sivil sanayide kullanılsa bile kapsamda olduğunu belirtir. Teknik Not 3, bu girdi bakımından "radyoaktif maddeleri" insanlarda veya hayvanlarda kayıp oluşturma, ekipmanı bozma ya da ekinlere veya çevreye zarar verme etkinliğini artırmak için seçilmiş veya değiştirilmiş maddeler olarak tanımlar; bir radyasyon dedektörünün sınıflandırmasında bu tanım önemlidir.
- 2B351: 1A004 dışındaki toksik gaz monitörleri, izleme sistemleri ve dedektörleri: (a) sürekli çalışmaya yönelik tasarlanmış ve kimyasal savaş ajanlarını veya 1C350'de listelenen kimyasalları 0,3 mg/m³'ten düşük "asgari tespit sınırı" ile algılayabilen veya (b) kolinesteraz inhibe edici aktiviteyi tespit etmek için tasarlanmış olanlar.
Madde 15, yetkilendirme kararında son kullanım ve yönlendirme (diversion) riskinin dikkate alınacağını söyler. Ek I her yıl güncellenebildiğinden, girdi numaraları ve eşikler için tedarikçinin sevkiyat tarihinde geçerli Ek I sürümüne göre yaptığı sınıflandırmayı yazılı isteyin.
Türkiye tarafı: Türkiye Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü, ihracatçı ülke makamlarının talep ettiği "Nihai Kullanım Sertifikası"nı ve İthal Şehadetnamesi'ni onaylar. Başvuru, e-imzalı firma yetkilisi tarafından "İthalat Belge İşlemleri Uygulaması" üzerinden yapılır ve çerçeve, 31.12.2024 tarihli Resmi Gazete'de (3. mükerrer) yayımlanan "Çift Kullanımlı Malzeme ve Teknolojilere Dair Belgelerin Onaylanmasına İlişkin Tebliğ (İthalat: 2025/12)"dir. Bakanlık sayfası, bu belgelerin ithalatta gereken diğer belge ve izinlerin yerine geçmediğini ve gümrük işlemlerine dayanak belge niteliği taşımadığını ayrıca belirtir.
Son kullanıcı belgesi ve yeniden ihracat maddeleri
Son kullanıcı belgesi (EUC) veya son kullanım beyanı, her üç yargı alanında da lisans başvurusunun temel parçasıdır: AB'de bireysel yetkilendirmeler son kullanım beyanına tabidir, Çin'de 2024 No. 31 döneminde nihai kullanıcı ve nihai kullanım belgesi isteniyordu, ABD'de ise STA kullanılıyorsa alıcıdan ardıl alıcı beyanı alınır. Belgenin içerik ve imza sahibi ihracatçının şablonuna göre değişir; yine de şu unsurlar sık görülür:
- Alıcı, nihai kullanıcı, kullanım yeri ve kullanım amacı (sivil, askeri değil).
- Ürünün üçüncü ülkelere yeniden ihraç veya devir edilmemesi ya da bunun için önceden izin alınması.
- Ürünün yasaklı varış yerlerine, kullanımlara veya kullanıcılara verilmeyeceği.
- İlgili kayıtların ihracatçının veya yetkili makamın talebi üzerine sunulması.
Yeniden ihracat maddesi robot projeleri için özellikle önemlidir. Sensör bir ABD EAR ürünü olarak geldiyse, Türkiye'den üçüncü ülkeye gönderilmesi veya aynı sensörün başka bir müşteriye robot kitiyle devredilmesi yeniden ihracat sayılabilir ve ayrı yetkilendirme gerektirebilir. Bu nedenle proje ortakları, alt yüklenici ve nihai müşteri zincirini en baştan yazılı belirleyin; belgedeki bilgilerin doğru ve eksiksiz olması gerekir; AB Tüzüğü Madde 12(4) de ihracatçının son kullanıcı, varış ülkesi ve son kullanım hakkında eksiksiz bilgi vermesini şart koşar. ABD tarafında §744.21 ve §744.22, Çin, Rusya, Belarus, Myanmar, Kamboçya, Nikaragua ve Venezuela gibi belirli ülkelerdeki askeri veya askeri istihbarat son kullanımlarına yönelik ek lisans şartları getirir; Türkiye bu listelerde yer almaz, ancak Türkiye'den bu ülkelere yeniden ihracat planlanıyorsa bu hükümler gündeme gelir.
Satın alma kontrol listesi
Teklif talep aşamasında aşağıdaki maddeleri yazılı olarak isteyin:
| Madde | Ne istenir | Neden |
|---|---|---|
| Sınıflandırma | ECCN (ABD), AB Ek I girdisi, varsa Çin ihracat kontrol kodu; ayrıca gümrük tarife (HS/GTİP) numarası | HS kodu tek başına ihracat kontrol sınıfını belirlemez; ikisi ayrı sorulur |
| Teknik parametreler | Azami kare hızı, FPA eleman sayısı, IFOV, lens tipi, radyometri | Eşikler bu parametrelere bağlıdır |
| Hukuki rejim | EAR mı ITAR mı; hangi makam lisansı verir | Süreç ve süre farklıdır |
| Lisans yolu | Bireysel lisans, STA veya genel yetkilendirme; başvuruyu kimin yaptığı | Sizden beklenen belgeleri belirler |
| Teslim süresine etkisi | Lisans süresini kapsayan yazılı teslim tahmini; ret halinde iade ve iptal koşulu | Süre tedarikçi kontrolünde değildir |
| Sivil ve savunma ayrımı | Nihai kullanıcının askeri veya savunma sanayii olup olmadığı | Askeri son kullanıcı hükümleri ek lisans doğurabilir |
| Yeniden ihracat | Hangi devirlerin yasak veya izne bağlı olduğu | Projenin ihracat ve yedek parça akışını etkiler |
| Belgeler | EUC şablonu, ardıl alıcı beyanı, Türkiye Nihai Kullanım Sertifikası gereksinimi | Zamanında hazırlamak için |
| Yazılı kayıt | Tüm yanıtların e-posta veya belge olarak saklanması | Denetim ve ileride devir için |
Karşılaştırma tablosu: üç yargı alanı
| ABD (EAR / ITAR) | AB (2021/821) | Çin (MOFCOM / GAC) | |
|---|---|---|---|
| Ne zaman geçerli | ABD kökenli ürün veya ABD içeriği | Tedarikçi AB'de | Tedarikçi Çin'de |
| Termal kamera eşiği | 9 Hz üstü 6A003.b.4.b; 6A993 altında 9 Hz ve altı | 6A003.b.4.b, aynı 9 Hz notu | Birleşik liste 9A012.c.1: 9A012.a İHA'ları için özel tasarlanmış yük, IFOV 2,5 mrad altı, 780 ile 30.000 nm |
| Kimyasal ve radyolojik dedektör | Ayrıca ilgili ECCN (tedarikçiden yazılı alın) | 1A004.c, 2B351 | Tedarikçiden güncel kodu isteyin |
| Türkiye için hazır istisna | STA metin olarak mümkün (A:5), ihracatçı kullanımına bağlı | EU001 Türkiye'yi kapsamaz | Doğrulanmadı |
| Son kullanıcı belgesi | STA'da ardıl alıcı beyanı | Bireysel yetkilendirmede son kullanım beyanı | 2024 No. 31 döneminde nihai kullanıcı ve kullanım belgesi; güncel listeyi tedarikçiden isteyin |
Robot projelerine etkisi ve uyum tablosu
Sensör sınıfı robot seçimini doğrudan etkilemez, ancak proje planını etkiler. Üç pratik karar öne çıkar:
- 9 Hz çekirdekler: Statik veya yavaş denetim görevleri (pano, motor, boru hattı sıcaklık kontrolü) için 9 Hz kare hızı yeterli olabilir ve lisans yükü ECCN açısından farklıdır. Hızlı hareketli sahnelerde veya yüksek hızlı robot yürüyüşünde akıcı görüntü için daha yüksek kare hızı gerekir; görev profilinizi baştan belirleyin. §744.9'daki askeri son kullanıcı ve askeri ürüne entegrasyon hükümlerinin 9 Hz kameralar için de geçerli olduğunu unutmayın.
- Avrupa menşeli alternatifler: ABD kökenli bileşen veya teknoloji içermeyen termal çekirdekler ABD lisans sürecinden bağımsız olabilir; bileşen ve teknoloji kaynağını üreticiden yazılı teyit edin. Bu ürünler de AB Ek I 6A003 kapsamında olabilir ve Türkiye'ye ihracat için AB yetkilendirmesi gerekebilir; "ITAR'sız" olmak "lisanssız" olmak değildir.
- Teslim planı: Lisans gerektiren kalemleri ana robot siparişinden önce başlatın. Pilot için hızlı elde edilebilir seçenek (örneğin 9 Hz veya lisans gerektirmeyen parametrelerdeki ürün) ile nihai yüksek çözünürlüklü sensörü aşamalı planlayın.
| Sensör | Tipik kontrol çerçevesi | Planlama notu | Uygun robot |
|---|---|---|---|
| Radyometrik termal kamera (kalıcı montajlı, robota entegre) | ABD ECCN 6A003 veya 6A993; AB Ek I 6A003 | Kare hızı ve FPA boyutu sınıfı belirler | Unitree B2, B2-W, DEEP Robotics X30 |
| Gimbal elektro-optik başlık (Çin menşeli) | Çin birleşik listesi (İHA yükü ise 9A012.c) | Güncel kodu ve lisans yolunu yazılı alın | Unitree B2, X30 |
| KBRN dedektörü (robota kalıcı montaj kitiyle) | AB Ek I 1A004.c ve 2B351; ABD ECCN tedarikçiden | Son kullanıcı belgesi ve kamu alıcı süreci hazırlanmalı | Unitree B2, X30 |
| Hafif araştırma termal modülü | 9 Hz çekirdek, 6A993 yolu | Askeri son kullanıcı ve askeri ürüne entegrasyon yoksa ECCN kaynaklı lisans görünmez | Unitree Go2 |
Örnek üretici sayfaları: gimbal ve yükler için ViewPro, kimyasal keşif için Bertin Environics, RIID ürünleri için Kromek.
Payload kapasitesi, montaj ve IP sınıfı için ilgili ürün sayfalarına bakın. Entegrasyon ayrıntıları için ayrıca KBRN keşif robotu rehberini, akustik kamera ve gaz kaçağı rehberini ve saha robotu bilgisayar rehberini inceleyebilirsiniz.
Robotlar.org nasıl yardımcı olur?
Robotlar.org, Unitree ve Booster'ın Türkiye resmi distribütörü, Pudu'nun yetkili distribütörü ve DEEP Robotics için entegrasyon sağlayıcısıdır. Termal kamera, gimbal ve KBRN dedektörü üreticilerinin (FLIR, Workswell, ViewPro, Bertin Environics, Kromek ve diğerleri) yetkili temsilcisi değildir; bu sensörler için entegrasyon ve kurumsal tedarik hizmeti sunar.
- Görev tanımı ve robot seçimi; sensör parametrelerinin (kare hızı, çözünürlük, IFOV) görevle eşleştirilmesi.
- Tedarikçi görüşmelerinde sınıflandırma, lisans yolu ve teslim süresi sorularının hazırlanması.
- Montaj braketi, güç ve veri arayüzü tasarımı; pilot saha denemesi ve operatör eğitimi.
- Son kullanıcı belgesi sürecinde proje bilgilerinin düzenlenmesine destek. Hukuki değerlendirme müşteriye ve hukuk danışmanına aittir.
Ön değerlendirme için teklif formunu doldurabilirsiniz.
Sorumluluk reddi
Bu rehber genel bilgilendirme içindir. Hukuki tavsiye, ürün sınıflandırması veya lisans görüşü değildir. İhracat kontrol mevzuatı sık değişir; ürün bazında sınıflandırma ihracatçıya ve yetkili makama aittir. Somut bir işlem için lisanslı hukuk danışmanına ve T.C. Ticaret Bakanlığı'na danışın.
Kaynaklar
- ABD EAR, CCL ECCN 6A003, 6A993 (Part 774 Ek 1, eCFR, 9 Kasım 2026 itibarıyla güncel metin): https://www.ecfr.gov/current/title-15/subtitle-B/chapter-VII/subchapter-C/part-774/appendix-Supplement%20No.%201%20to%20Part%20774
- License Exception STA, 15 CFR 740.20: https://www.ecfr.gov/current/title-15/subtitle-B/chapter-VII/subchapter-C/part-740/section-740.20
- Country Groups, Supplement No. 1 to Part 740: https://www.ecfr.gov/current/title-15/subtitle-B/chapter-VII/subchapter-C/part-740/appendix-Supplement%20No.%201%20to%20Part%20740
- Commerce Country Chart, Supplement No. 1 to Part 738: https://www.ecfr.gov/current/title-15/subtitle-B/chapter-VII/subchapter-C/part-738/appendix-Supplement%20No.%201%20to%20Part%20738
- 15 CFR 742.6, bölgesel istikrar kontrolleri: https://www.ecfr.gov/current/title-15/subtitle-B/chapter-VII/subchapter-C/part-742/section-742.6
- 15 CFR 744.9, belirli kameralar için kısıtlamalar: https://www.ecfr.gov/current/title-15/subtitle-B/chapter-VII/subchapter-C/part-744/section-744.9
- 15 CFR 744.21, belirli askeri son kullanım ve kullanıcılar: https://www.ecfr.gov/current/title-15/subtitle-B/chapter-VII/subchapter-C/part-744/section-744.21
- 15 CFR 744.22, askeri istihbarat son kullanım ve kullanıcıları: https://www.ecfr.gov/current/title-15/subtitle-B/chapter-VII/subchapter-C/part-744/section-744.22
- ITAR, 22 CFR 121.1, USML Kategori XII: https://www.ecfr.gov/current/title-22/chapter-I/subchapter-M/part-121/section-121.1
- BIS ana sayfa: https://www.bis.gov/
- AB Tüzüğü (AB) 2021/821: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/821/oj
- Komisyon Delege Tüzüğü (AB) 2025/2003, güncel Ek I: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2025/2003/oj
- Çin Ticaret Bakanlığı, Gümrük İdaresi ve Merkezi Askeri Komisyon Teçhizat Geliştirme Dairesi, 2024 No. 31 duyurusu (Ticaret Bakanlığı veri tabanı): https://policy.mofcom.gov.cn/claw/clawContent.shtml?id=100428
- Çin Ticaret Bakanlığı, Çift Kullanımlı Kalemler İhracat Kontrol Listesi (2024 No. 51), basın açıklaması: https://www.gov.cn/zhengce/202411/content_6987850.htm
- Çin Ticaret Bakanlığı, Çift Kullanımlı Kalemler İhracat Kontrol Listesi metni (9A012): https://aqygzj.mofcom.gov.cn/cms_files/filemanager/600926013/attach/20252/5fb5f7785024437f8b9b9ab15da817b0.pdf
- Çift Kullanımlı Kalemler İhracat Kontrol Yönetmeliği, Devlet Konseyi 792 sayılı Kararname (People's Daily metni): https://paper.people.com.cn/rmrb/html/2024-10/29/nw.D110000renmrb_20241029_1-14.htm
- T.C. Ticaret Bakanlığı, İthal Şehadetnamesi ve Nihai Kullanım Sertifikası: https://ticaret.gov.tr/ithalat/ithal-sehadetnamesi-ve-nihai-kullanim-sertifikasi
- FLIR OEM, Hadron 640R SSS: https://oem.flir.com/learn/discover/faq---everything-you-need-to-know-about-hadron-640r/
- ViewPro gimbal ve yükler: https://viewprouav.com/gimbals-payload/
- Bertin Environics, insansız kimyasal keşif: https://www.environics.fi/cbrn-solutions/unmanned-chemical-reconnaissance/
- Kromek RIID ürünleri: https://www.kromek.com/riids/




